NA DE VERKIEZINGEN | VOTE duidt de uitslag en presenteert Rosanne Franken en Stijn van Rooij als verkenners
De verkiezingen in Valkenswaard zijn achter de rug. VOTE is de grootste partij geworden met 7 zetels. Daar zijn we trots op. Maar nog belangrijker: we zien dit als een duidelijk signaal van inwoners om door te gaan met samenwerken met álle partijen in de gemeenteraad. Tijdens het eerste gesprek na de verkiezingen (het duidingsgesprek) is door alle partijen gekeken wat deze uitslag betekent.
Hoe ziet VOTE de verkiezingsuitslag?
De uitslag laat twee dingen zien. Aan de ene kant kan VOTE met 7 zetels op het vertrouwen van veel inwoners rekenen. Aan de andere kant is de gemeenteraad nog steeds verdeeld over meerdere kleinere en middelgrote partijen. Dat betekent dat Valkenswaard niet één mening heeft, maar juist uit verschillende ideeën en standpunten bestaat. Voor VOTE is dat geen probleem – dat ís juist Valkenswaard.
De verkiezingen kennen voor ons dan ook geen winnaars en verliezers. Wij zien de uitslag meer als een eerlijke afspiegeling van hoe inwoners denken. En die verschillen mogen er zijn. Juist daarom is het belangrijk dat besluiten de komende vier jaar:
- door veel partijen gedragen worden
- rekening houden met verschillende meningen
- ervoor zorgen dat niemand zich vier jaar lang niet gehoord voelt
Voor VOTE betekent dat:
samen keuzes maken die goed zijn voor Valkenswaard – niet keuzes maken vanuit winnen of verliezen.
VOTE stuurt opnieuw aan op een raadsprogramma
Om goed samen te werken, zet VOTE opnieuw in op een raadsprogramma. Dat betekent:
- partijen maken samen afspraken over de belangrijkste plannen
- de focus ligt op samenwerking, niet op tegen elkaar werken
- partijen houden hun eigen mening, maar werken samen waar dat kan
De voordelen van een raadsprogramma:
- besluiten hebben meer steun
- plannen zijn stabieler
- de aandacht ligt op wat nodig is voor Valkenswaard
In de huidige situatie – met meerdere partijen en verschillende standpunten – past deze manier van werken goed. Het helpt om verschillen te overbruggen en samen vooruit te komen.
Bij een raadsprogramma horen ook wisselende meerderheden. Dat betekent dat niet altijd dezelfde partijen voor of tegen zijn. Het kan dus zo zijn dat bij het ene besluit een andere groep partijen vóór stemt dan bij een volgend besluit. Juist dat is de kracht van deze manier van werken. Een besluit krijgt altijd steun van de meerderheid van de raad. Daarmee wordt ook het grootste deel van de inwoners vertegenwoordigd.
Hoe nu verder?
Na de verkiezingen begint de volgende stap: bepalen hoe de gemeente de komende jaren wordt bestuurd. Daarom draagt VOTE als grootste partij twee verkenners aan. Verkenners zijn onafhankelijke personen die na de verkiezingen met alle politieke partijen praten en onderzoeken hoe er het beste samengewerkt kan worden om een nieuw bestuur te vormen.
Waarom zijn verkenners nodig?
Verkenners zorgen ervoor dat:
- alle partijen gehoord worden
- ideeën goed op tafel komen
- er een eerlijk beeld ontstaat van wat mogelijk is
Dat is belangrijk, want de keuzes die nu gemaakt worden, hebben invloed op Valkenswaard voor de komende jaren. Inwoners mogen verwachten dat dit zorgvuldig gebeurt.
Wie zijn de verkenners?
Er is bewust gekozen voor twee verkenners, zodat het proces zorgvuldig en vanuit verschillende invalshoeken kan worden bekeken. Als grootste partij neemt VOTE hierin het initiatief en draagt twee verkenners aan:
- Rosanne Franken (hoofdverkenner)
Rosanne Franken is momenteel gemeentesecretaris en algemeen directeur van de gemeente Waalre. In die rol is zij dagelijks betrokken bij hoe de gemeente wordt bestuurd en hoe de gemeenteraad, het college en de organisatie samenwerken. Ze heeft veel ervaring met dit soort trajecten en met het werken met een raadsprogramma. Daarnaast kent zij de verhoudingen in de regio goed. Door haar functie staat zij op afstand van de Valkenswaardse politiek en kan zij haar rol onafhankelijk en neutraal vervullen. - Stijn van Rooij
Stijn van Rooij is afdelingshoofd Veiligheid en Wijken bij de gemeente Tilburg. Eerder werkte hij als raadsadviseur en was hij betrokken bij verkenningen en het vormen van nieuwe besturen. Vanuit die ervaring weet hij hoe partijen met verschillende standpunten toch tot afspraken kunnen komen. Hij heeft veel ervaring met het begeleiden van gesprekken en het overzicht houden in complexe situaties.
Zij gaan de komende weken met alle politieke partijen in gesprek. De gesprekken zijn vertrouwelijk, zodat iedereen open kan spreken. Daarna maken de verkenners een verslag met hun advies. Dit verslag wordt openbaar gemaakt, zodat iedereen kan zien wat er besproken is.
Hoe zien de komende weken eruit?
- Week 1–3: gesprekken met alle partijen (verkenningsfase)
- Na 3 weken: presentatie van het advies aan de gemeenteraad
- Daarna: start van de formatiefase
- partijen maken concrete afspraken
- er wordt gewerkt aan een raadsprogramma
- Afronding: start van het nieuwe bestuur en benoeming wethouders.
Veelgestelde vragen over de verkenningsfase en formatiefase
Wat gebeurt er nu na de verkiezingen?
Na de verkiezingen wordt gekeken hoe Valkenswaard de komende vier jaar wordt bestuurd. Dat gebeurt in stappen.
Eerst is er een verkenning. Daarna volgt de formatie. In de verkenningsfase wordt informatie bij partijen opgehaald over met wie en op welke manier zij met elkaar willen samenwerken. In de formatiefase worden afspraken gemaakt en wordt het nieuwe bestuur gevormd.
Wat is een verkenning?
Wat is een verkenning?
Een verkenning is een eerste onderzoek na de verkiezingen.
Twee onafhankelijke verkenners gaan in gesprek met alle politieke partijen. Zij kijken:
- hoe partijen willen samenwerken
- waar partijen het over eens zijn
- en waar verschillen zitten
Op basis daarvan maken zij een advies voor de gemeenteraad.
Waarom zijn verkenners nodig?
Verkenners zorgen voor een eerlijk en compleet beeld.
Zij:
- luisteren naar alle partijen
- zorgen dat ideeën goed op tafel komen
- en kijken wat haalbaar is
Zo wordt voorkomen dat besluiten te snel of eenzijdig worden genomen.
Waarom zijn er twee verkenners?
VOTE kiest bewust voor twee verkenners. Met z’n tweeën kunnen zij:
beter doorvragen bij partijen
belangen en gevoeligheden scherper zien
en hun inzichten met elkaar bespreken
Dat zorgt voor een zorgvuldiger en evenwichtiger advies.
Wat gaan de verkenners precies doen?
De verkenners gaan de komende weken met alle partijen in de gemeenteraad in gesprek. Dat doen zij één-op-één, zodat iedere partij zijn verhaal goed kan vertellen.
In die gesprekken bespreken zij onder andere:
- hoe partijen de verkiezingsuitslag zien
- hoe partijen willen samenwerken in de komende vier jaar
- welke onderwerpen en plannen belangrijk zijn
- en waar partijen kansen of juist knelpunten zien
Daarnaast spreken de verkenners ook met de burgemeester, de griffier en de gemeentesecretaris. Zo krijgen zij een compleet beeld van de situatie.
De gesprekken zijn vertrouwelijk. Dat betekent dat partijen vrijuit kunnen spreken, zonder dat uitspraken direct openbaar worden gemaakt.
Op basis van al deze gesprekken maken de verkenners een openbaar verslag. Daarin staat:
- wat zij hebben opgehaald
- hoe partijen tegenover samenwerking staan
- en welke vorm van samenwerking het meest kansrijk is
Ook geven zij een advies over:
- hoe een raadsprogramma eruit kan zien
- en hoe het vervolgproces (de formatie) het beste kan worden ingericht
Dit verslag wordt besproken in de gemeenteraad, zodat iedereen kan zien welke keuzes er worden gemaakt.
Wat is een raadsprogramma?
Een raadsprogramma is een manier van samenwerken.
Dat betekent:
- partijen maken samen afspraken over de belangrijkste plannen
- partijen houden hun eigen mening
- maar werken samen waar dat kan
Het is dus geen “coalitie versus oppositie”, maar samenwerken met de hele raad.
Waarom kiest VOTE voor een raadsprogramma?
De gemeenteraad bestaat uit veel verschillende partijen. Geen enkele partij heeft een meerderheid en de verschillen tussen de kleine partijen en de grote partijen is groot.
Een raadsprogramma past daar goed bij, omdat:
- besluiten door meer partijen worden gedragen
- plannen stabieler zijn
- en meer inwoners zich vertegenwoordigd voelen
Het helpt om verschillen te overbruggen en samen vooruit te komen.
Betekent dit dat iedereen het altijd eens is?
Nee.
Er blijven verschillen tussen partijen. Het debat kan ook stevig zijn.
Maar:
- besluiten worden genomen op basis van inhoud
- en partijen zoeken elkaar op waar dat mogelijk is
Zo blijft samenwerking centraal staan, ook als men het niet altijd eens is. Het kan zo ook voorkomen dat een partij die vertegenwoordigd is in het college van burgemeester en wethouders, tegen zijn eigen wethouder stemt als zij het niet eens zijn.
Waarom zijn er een verkenningsfase en een formatiefase nodig?
Na de verkiezingen is er nog geen nieuw bestuur. Partijen hebben zetels gekregen, maar moeten nog bepalen hoe ze samen gaan werken en wie verantwoordelijkheid neemt in het bestuur.
Daarom gebeurt dit in twee stappen:
1. Verkenningsfase
In deze fase wordt eerst rustig in kaart gebracht:
- hoe partijen naar de uitslag kijken
- hoe zij willen samenwerken
- en waar wel en geen draagvlak voor is
Dit voorkomt dat er te snel keuzes worden gemaakt zonder goed overzicht.
2. Formatiefase
Pas daarna worden er concrete afspraken gemaakt:
- welke plannen worden uitgevoerd
- welke partijen bestuurlijke verantwoordelijkheid nemen
- en wie wethouder wordt
Door deze twee stappen te scheiden:
- ontstaat er meer duidelijkheid
- worden keuzes zorgvuldiger gemaakt
- en is de kans groter dat het bestuur stabiel is
Kort gezegd: eerst goed begrijpen wat mogelijk is, daarna pas besluiten hoe het wordt ingericht.
